Ringkasan
Ringkasan
Ramai lelaki yang baru dijangkiti HIV mengalami demam, sakit tekak, ruam, kelenjar bengkak dan letih dalam 2 hingga 4 minggu, tetapi ada yang tiada gejala langsung. Selepas itu HIV boleh senyap selama bertahun-tahun sambil melemahkan sistem imun. Gejala tidak boleh mengesahkan HIV; hanya ujian boleh.
- Gejala awal hilang sendiri dalam 1 hingga 2 minggu
- Ujian makmal boleh mengesan kebanyakan jangkitan sekitar 6 minggu; ulang pada 3 bulan
- Rawatan awal membolehkan hidup sihat dan virus tidak berjangkit melalui seks
Gejala HIV pada lelaki, jika muncul, biasanya bermula 2 hingga 4 minggu selepas jangkitan dan menyerupai selesema teruk: demam, sakit tekak, ruam, kelenjar bengkak dan letih. Namun ramai yang tidak mengalami gejala langsung, dan virus boleh senyap selama bertahun-tahun, jadi satu-satunya cara untuk tahu ialah melalui ujian HIV.
Carian seperti "gejala HIV pada pria" sangat biasa; istilah pria lebih banyak digunakan di Indonesia, tetapi maksudnya sama. Artikel ini menerangkan gejala mengikut peringkat, dan bila ujian perlu dibuat.
Apa itu HIV?
HIV (human immunodeficiency virus) menyerang sel CD4, iaitu sel penting dalam sistem imun. Tanpa rawatan, jumlah sel ini berkurang secara perlahan sehingga badan sukar melawan jangkitan. Peringkat paling lewat dikenali sebagai AIDS.
HIV berjangkit melalui hubungan seksual tanpa kondom, perkongsian jarum, darah, dan daripada ibu kepada bayi. Ia tidak berjangkit melalui berjabat tangan, berpelukan, berkongsi pinggan, tandas atau gigitan nyamuk.
Peringkat 1: Jangkitan HIV awal (akut)
Dalam 2 hingga 4 minggu selepas jangkitan, ramai orang mengalami gejala yang dipanggil sindrom retroviral akut. Antaranya:
- Demam dan berpeluh pada waktu malam
- Sakit tekak dan ulser dalam mulut
- Ruam merah, biasanya pada badan dan tidak gatal
- Kelenjar bengkak di leher, ketiak atau pangkal paha
- Sakit otot, sakit sendi dan sakit kepala
- Letih yang luar biasa
- Cirit-birit, loya atau hilang selera makan
Gejala ini biasanya hilang sendiri dalam 1 hingga 2 minggu, jadi ramai menyangka ia hanya demam biasa. Pada peringkat ini jumlah virus dalam darah sangat tinggi, dan risiko berjangkit kepada pasangan juga tinggi.
Peringkat 2: HIV kronik tanpa gejala
Selepas peringkat awal, kebanyakan orang berasa sihat sepenuhnya selama bertahun-tahun, kadang-kadang lebih 10 tahun. Mungkin ada kelenjar bengkak yang berpanjangan, tetapi selain itu tiada tanda. Walaupun begitu, virus terus merosakkan sistem imun dan masih boleh berjangkit.
Inilah sebab ramai lelaki hanya didiagnosis apabila sudah sakit teruk, atau ketika membuat saringan untuk perkahwinan, kerja atau semasa isteri mengandung.
Peringkat 3: HIV lewat (AIDS)
Apabila sistem imun sangat lemah, tanda-tanda berikut boleh muncul:
- Berat badan turun tanpa sebab yang jelas
- Cirit-birit berpanjangan melebihi sebulan
- Demam berulang atau berpeluh malam yang teruk
- Tompok putih kulat dalam mulut dan tekak
- Batuk berpanjangan, termasuk batuk kering (TB)
- Kayap (shingles) atau jangkitan kulit yang kerap
- Radang paru-paru dan jangkitan lain yang jarang berlaku pada orang sihat
Adakah gejala HIV pada lelaki berbeza?
Secara umum, gejala HIV pada lelaki dan wanita adalah serupa. Namun lelaki dengan HIV mungkin juga mempunyai jangkitan seksual lain serentak, seperti luka sifilis, lepuh herpes atau lelehan dari zakar, kerana laluan jangkitannya sama. Sesetengah lelaki dengan HIV yang tidak dirawat juga mengalami penurunan hormon testosteron yang boleh menjejaskan tenaga dan nafsu.
Kenapa gejala tidak boleh dipercayai
Gejala HIV awal sama dengan banyak penyakit lain seperti demam virus, denggi atau sakit tekak biasa. Sebaliknya, ketiadaan gejala juga tidak bermakna anda bebas HIV. Menilai diri berdasarkan gejala sering menyebabkan kebimbangan yang tidak perlu, atau keyakinan palsu.
Bila perlu buat ujian HIV?
- Jika pendedahan berlaku dalam 72 jam lalu: PEP mungkin sesuai dan perlu dimulakan secepat mungkin; baca PEP HIV selepas terdedah
- Ujian makmal antigen dan antibodi: boleh mengesan kebanyakan jangkitan sekitar 6 minggu selepas pendedahan
- Ujian ulangan pada 3 bulan: memberi kepastian yang lebih tinggi jika ujian awal negatif
- Ujian pantas hujung jari: mudah dan cepat, tetapi mungkin mengambil masa lebih lama untuk menjadi positif
Keputusan saringan yang reaktif sentiasa perlu disahkan dengan ujian makmal tambahan sebelum diagnosis dibuat.
Ujian HIV sebelum berkahwin
Di Malaysia, ramai pasangan menjalani saringan HIV sebagai sebahagian daripada prosedur sebelum berkahwin. Saringan ini membantu mengesan jangkitan yang senyap supaya rawatan boleh dimulakan awal dan pasangan dilindungi. Saringan rasmi ini dibuat di klinik kesihatan atau hospital kerajaan, bukan di Klinik Etika (lihat panduan ujian HIV kahwin). Jika anda mempunyai sejarah risiko, contohnya hubungan seks di luar perkahwinan atau dengan pasangan lain, berbincang secara sulit dengan doktor tentang tempoh tingkap ujian HIV boleh mengurangkan kebimbangan.
Jika keputusan positif
HIV hari ini ialah penyakit kronik yang boleh dikawal. Rawatan antiretroviral (ART) yang diambil setiap hari menurunkan jumlah virus sehingga tidak dapat dikesan dalam darah. Pada tahap ini, sistem imun pulih, jangka hayat menghampiri orang biasa, dan virus tidak berjangkit melalui hubungan seksual, prinsip yang dikenali sebagai Tidak Dapat Dikesan = Tidak Berjangkit (U=U). Lebih awal rawatan dimulakan, lebih baik hasilnya.
Ujian HIV di Kota Bharu
Maklumat tentang ujian HIV di Kota Bharu ada di halaman berkaitan. Jika anda di Kota Bharu atau Kelantan dan ingin berbincang dengan doktor secara sulit, Klinik Etika boleh dihubungi melalui WhatsApp 012-254 0143.
Maklumat ini bersifat pendidikan umum dan tidak menggantikan pemeriksaan doktor.
