Ringkasan
Ringkasan
PrEP (pre-exposure prophylaxis) ialah ubat antiretroviral preskripsi yang diambil secara berterusan oleh orang HIV negatif yang berisiko tinggi. Sebelum mula, ujian HIV, buah pinggang dan hepatitis B diperlukan, dan susulan dibuat setiap 3 bulan. PrEP tidak melindungi daripada penyakit kelamin lain.
- Sesuai untuk pasangan kepada penghidap HIV dan mereka yang berisiko berulang
- Mesti diambil secara konsisten untuk perlindungan
- Ujian HIV dan penyakit kelamin setiap 3 bulan
PrEP HIV ialah ubat pencegahan yang diambil oleh orang yang HIV negatif sebelum berlaku pendedahan, untuk mengurangkan risiko dijangkiti HIV. Di Malaysia, PrEP boleh didapati melalui doktor yang terlatih, dan apabila diambil seperti yang diarahkan, ia sangat mengurangkan risiko HIV melalui hubungan seksual.
PrEP ialah salah satu alat pencegahan, sama seperti kondom dan ujian berkala. Ia bukan untuk semua orang, tetapi untuk mereka yang berisiko, ia boleh memberi perlindungan tambahan dan ketenangan fikiran.
Apa itu PrEP?
PrEP bermaksud pre-exposure prophylaxis, atau pencegahan sebelum pendedahan. Ia terdiri daripada ubat antiretroviral preskripsi yang hanya diberi selepas penilaian doktor, biasanya dalam bentuk pil yang diambil setiap hari. Jika HIV masuk ke dalam badan, ubat yang sudah berada dalam darah dan tisu membantu menghalang virus daripada bertapak.
Siapa yang sesuai mengambil PrEP?
PrEP biasanya dipertimbangkan bagi lelaki HIV negatif yang:
- Mempunyai isteri atau pasangan yang HIV positif, terutamanya jika jumlah virus pasangan belum tidak dapat dikesan
- Mempunyai lebih daripada seorang pasangan seksual, atau pasangan yang status HIV-nya tidak diketahui
- Tidak selalu menggunakan kondom
- Pernah didiagnosis penyakit kelamin dalam tempoh 6 bulan lalu, terutamanya sifilis
- Pernah mengambil PEP lebih daripada sekali
- Berkongsi jarum atau peralatan suntikan
Doktor akan berbincang tentang risiko anda secara sulit dan tanpa menghakimi, untuk menentukan sama ada PrEP sesuai. PrEP mungkin tidak sesuai bagi mereka yang mempunyai masalah buah pinggang tertentu, atau yang tidak dapat mengambil ubat secara konsisten; dalam keadaan ini, pilihan pencegahan lain akan dibincangkan.
PrEP dan PEP: apa bezanya?
- PrEP diambil sebelum pendedahan, secara berterusan selagi risiko ada
- PEP diambil selepas pendedahan, mesti dimulakan dalam 72 jam, selama 28 hari
Jika anda baru terdedah kepada risiko dan belum mengambil PrEP, PEP mungkin lebih sesuai. Baca PEP HIV selepas terdedah. Ramai yang selesai PEP kemudian beralih terus kepada PrEP jika risiko berterusan.
Ujian sebelum memulakan PrEP
Sebelum PrEP dimulakan, beberapa ujian diperlukan untuk keselamatan:
- Ujian HIV: mesti negatif. PrEP tidak boleh diambil oleh penghidap HIV kerana ia bukan rawatan lengkap dan boleh menyebabkan virus tahan ubat. Jika ada gejala seperti selesema selepas risiko baru-baru ini, doktor mungkin menangguhkan dan mengulang ujian
- Fungsi buah pinggang: kerana sesetengah ubat PrEP diproses oleh buah pinggang
- Hepatitis B: penting kerana menghentikan PrEP secara tiba-tiba boleh menyebabkan hepatitis B yang sedia ada menjadi teruk; jika negatif, vaksin mungkin disyorkan
- Saringan penyakit kelamin: seperti sifilis, gonorea dan klamidia
Cara mengambil PrEP
- Ambil pil setiap hari pada waktu yang sama, contohnya selepas sarapan
- Perlindungan memerlukan beberapa hari pengambilan berterusan untuk mencapai tahap tinggi; doktor akan menerangkan tempoh ini mengikut keadaan anda
- Jika tertinggal satu dos, ambil sebaik teringat, tetapi jangan gandakan dos
- Kekerapan tertinggal dos mengurangkan perlindungan, jadi gunakan peringatan telefon jika perlu
- Jangan berhenti sendiri; bincang dengan doktor tentang cara menghentikan PrEP dengan selamat
Kesan sampingan
Kebanyakan orang tidak mengalami masalah. Sesetengahnya mengalami loya, perut kembung, sakit kepala atau letih pada minggu-minggu awal, yang biasanya berkurang dengan sendiri. Fungsi buah pinggang dipantau secara berkala sebagai langkah berjaga-jaga.
Susulan setiap 3 bulan
Orang yang mengambil PrEP biasanya berjumpa doktor setiap 3 bulan untuk:
- Ujian HIV, bagi memastikan status masih negatif
- Saringan penyakit kelamin
- Pemantauan fungsi buah pinggang mengikut jadual
- Bekalan ubat seterusnya dan perbincangan tentang risiko semasa
Mitos tentang PrEP
"PrEP menggalakkan tingkah laku berisiko"
PrEP ialah alat kesihatan awam untuk mengurangkan jangkitan HIV, sama seperti tali pinggang keledar mengurangkan kecederaan. Lawatan susulan setiap 3 bulan juga memberi peluang untuk saringan penyakit kelamin lain secara berkala.
"PrEP sama dengan rawatan HIV"
PrEP hanya untuk orang yang HIV negatif. Penghidap HIV memerlukan rawatan antiretroviral lengkap yang berbeza, dan sebab itu ujian HIV wajib sebelum dan semasa mengambil PrEP.
"PrEP hanya untuk golongan tertentu"
PrEP sesuai untuk sesiapa yang HIV negatif dan berisiko, termasuk suami yang isterinya HIV positif. Penilaian dibuat berdasarkan risiko, bukan latar belakang seseorang.
Perkara yang PrEP tidak lakukan
PrEP hanya mencegah HIV. Ia tidak melindungi daripada sifilis, gonorea, klamidia, herpes atau HPV. Sebab itu kondom dan saringan berkala masih penting, seperti diterangkan dalam artikel punca penyakit kelamin.
PrEP di Kota Bharu
Dr Izuddin di Klinik Etika mempunyai latihan HIV PrEP/nPEP daripada MSHM. Maklumat tentang ujian HIV dan PrEP di Kota Bharu ada di halaman berkaitan; jika anda di Kota Bharu atau Kelantan dan ingin berbincang dengan doktor secara sulit, Klinik Etika boleh dihubungi melalui WhatsApp 012-254 0143.
Maklumat ini bersifat pendidikan umum dan tidak menggantikan pemeriksaan doktor.
