Ringkasan
Ringkasan
Hepatitis B berjangkit melalui hubungan seksual, darah dan daripada ibu kepada bayi, dan boleh dicegah dengan vaksin. Hepatitis C berjangkit terutamanya melalui darah, dengan risiko seksual yang meningkat bagi seks dubur dan hubungan yang melibatkan darah. Kedua-duanya boleh dikesan melalui ujian darah dan mempunyai pilihan rawatan.
- Kebanyakan pesakit tiada simptom sehingga hati sudah terjejas
- Ujian HBsAg, anti-HBs dan anti-HCV menentukan status anda
- Vaksin hepatitis B tersedia; tiada vaksin untuk hepatitis C
Hepatitis B boleh berjangkit melalui hubungan seksual dan darah, manakala hepatitis C berjangkit terutamanya melalui darah, dengan risiko seksual yang lebih tinggi bagi hubungan dubur atau hubungan yang melibatkan darah. Kedua-duanya menyerang hati dan boleh senyap bertahun-tahun sebelum menyebabkan kerosakan.
Berita baiknya, hepatitis B boleh dicegah dengan vaksin, dan kedua-dua jangkitan boleh dikesan melalui ujian darah yang mudah.
Apa itu hepatitis B dan hepatitis C?
Hepatitis bermaksud radang hati. Hepatitis B dan C disebabkan oleh dua virus yang berbeza, tetapi kedua-duanya boleh menjadi jangkitan kronik (berpanjangan) yang perlahan-lahan merosakkan hati.
- Hepatitis B (HBV): kebanyakan orang dewasa yang dijangkiti pulih sendiri, tetapi sebahagian kecil menjadi pembawa kronik.
- Hepatitis C (HCV): kebanyakan orang yang dijangkiti akan mendapat jangkitan kronik jika tidak dirawat.
Bagaimana hepatitis B berjangkit
- Hubungan seksual faraj, dubur atau oral tanpa kondom
- Berkongsi jarum, alat suntikan, pisau cukur atau berus gigi
- Prosedur yang menembusi kulit, seperti tatu, tindik atau bekam, jika peralatan tidak steril
- Daripada ibu kepada bayi semasa kelahiran
Hepatitis B jauh lebih mudah berjangkit melalui hubungan seksual berbanding HIV. Namun ia tidak berjangkit melalui makan bersama, berkongsi pinggan, bersalaman atau berpelukan.
Bagaimana hepatitis C berjangkit
Hepatitis C terutamanya berjangkit melalui darah, contohnya berkongsi jarum dadah, pemindahan darah sebelum saringan darah moden diperkenalkan, atau peralatan perubatan dan tatu yang tidak steril.
Risiko jangkitan hepatitis C melalui hubungan seksual secara umumnya rendah bagi pasangan suami isteri yang stabil. Namun risiko meningkat dengan:
- Seks dubur tanpa kondom, terutamanya jika ada luka atau pendarahan
- Hubungan seksual yang melibatkan darah atau kecederaan
- Mempunyai HIV atau jangkitan seksual lain yang menyebabkan luka
- Penggunaan dadah semasa hubungan seksual
Penerangan lanjut ada dalam artikel risiko seks dubur.
Tanda dan gejala hepatitis
Kebanyakan orang tiada simptom, terutamanya bagi hepatitis C. Jika ada, tanda mungkin termasuk:
- Letih berpanjangan dan hilang selera makan
- Loya dan sakit di bahagian kanan atas perut
- Kulit dan mata kekuningan (jaundis)
- Air kencing berwarna gelap seperti teh
- Najis berwarna pucat
Risiko kepada hati jika dibiarkan
Jangkitan kronik boleh menyebabkan parut hati (sirosis), kegagalan hati dan kanser hati selepas bertahun-tahun. Ramai pesakit hanya mengetahui mereka dijangkiti apabila kerosakan hati sudah berlaku, sebab itu saringan penting walaupun anda berasa sihat. Alkohol mempercepatkan kerosakan hati dan wajar dielakkan.
Ujian hepatitis B dan C
- HBsAg: mengesan jangkitan hepatitis B semasa
- Anti-HBs: menunjukkan sama ada anda dilindungi, sama ada melalui vaksin atau jangkitan lama yang telah pulih
- Anti-HCV: mengesan antibodi hepatitis C; jika positif, ujian lanjut (HCV RNA) diperlukan untuk mengesahkan jangkitan aktif
- Ujian fungsi hati: menilai tahap radang hati
Tempoh tetingkap umum ialah sekitar 6 minggu hingga 3 bulan selepas pendedahan. Doktor mungkin mengesyorkan ujian ulangan jika pendedahan berlaku baru-baru ini. Saringan hepatitis biasanya dibuat serentak dengan ujian HIV dan sifilis.
Vaksin hepatitis B
Vaksin hepatitis B selamat dan berkesan, biasanya diberi dalam tiga dos. Di Malaysia, vaksin ini telah lama dimasukkan dalam program imunisasi bayi, jadi ramai orang dewasa muda sudah divaksin. Jika anda tidak pasti, ujian anti-HBs boleh menentukan sama ada anda memerlukan vaksin. Tiada vaksin untuk hepatitis C setakat ini.
Adakah hepatitis boleh dirawat?
Hepatitis B kronik boleh dikawal dengan ubat antiviral dan pemantauan hati berkala; tidak semua pembawa memerlukan ubat. Hepatitis C kini boleh dirawat dengan ubat antiviral oral, dan ramai pesakit berjaya membersihkan virus selepas melengkapkan rawatan. Pesakit yang disahkan positif biasanya dirujuk kepada pakar atau klinik yang menyediakan rawatan ini.
Jika anda disahkan positif hepatitis B
Keputusan positif bukan penghujung segala-galanya. Langkah biasa yang dinasihatkan oleh doktor termasuk:
- Isteri atau pasangan seksual diuji dan divaksin jika belum dilindungi
- Kondom digunakan sehingga pasangan disahkan mempunyai perlindungan
- Ahli keluarga serumah disaring, kerana jangkitan boleh berlaku melalui darah daripada barang peribadi
- Pemantauan hati secara berkala, termasuk ujian darah dan ultrasound jika perlu
- Mengelakkan alkohol dan ubat atau suplemen yang tidak disyorkan doktor
Pencegahan
- Dapatkan vaksin hepatitis B jika belum dilindungi
- Gunakan kondom setiap kali, terutamanya untuk seks dubur
- Jangan berkongsi jarum, pisau cukur atau berus gigi
- Pastikan tatu, tindik atau bekam menggunakan peralatan steril dan pakai buang
- Kurangkan bilangan pasangan dan buat saringan berkala
Maklumat lanjut ada di halaman ujian penyakit kelamin di Kota Bharu dan senarai STD paling biasa di Malaysia.
Jika anda di Kota Bharu atau Kelantan dan ingin membuat saringan secara sulit, Klinik Etika boleh dihubungi melalui WhatsApp 012-254 0143.
Maklumat ini bersifat pendidikan umum dan tidak menggantikan pemeriksaan doktor.
