Masalah Prostat Lelaki: Apa Itu Prostat, Tanda dan Rawatan

Masalah prostat lelaki paling kerap muncul sebagai kencing tak lawas, kerap bangun kencing waktu malam dan aliran kencing yang lemah. Kebanyakan kes berpunca daripada prostat yang membesar secara biasa dengan umur, bukan kanser, dan ia boleh dirawat selepas diperiksa doktor.

Ramai lelaki di Kota Bharu dan Kelantan menangguhkan pemeriksaan kerana malu atau menganggap ia "biasa orang tua". Artikel ini menerangkan dengan bahasa mudah apa itu prostat, jenis penyakit prostat, tanda yang perlu diberi perhatian dan apa yang doktor akan periksa.

Apa itu prostat?

Prostat ialah kelenjar kecil sebesar buah kenari yang terletak betul-betul di bawah pundi kencing. Saluran kencing (uretra) melalui tengah-tengah prostat sebelum keluar ke zakar.

Tugas utama prostat ialah menghasilkan sebahagian cecair air mani yang membantu sperma bergerak. Oleh kerana kedudukannya mengelilingi saluran kencing, apabila prostat membesar atau meradang, aliran kencing mudah terganggu.

Tiga jenis masalah prostat yang utama

1. Prostat membesar (BPH)

BPH bermaksud prostat membesar tetapi bukan kanser. Ia semakin biasa selepas umur 50 tahun dan berkait dengan perubahan hormon semula jadi. BPH tidak bertukar menjadi kanser, tetapi kedua-duanya boleh wujud serentak, jadi pemeriksaan tetap perlu.

2. Radang prostat (prostatitis)

Prostatitis ialah keradangan prostat. Ia boleh berlaku pada lelaki muda juga. Sesetengahnya disebabkan jangkitan kuman, dan sesetengahnya berpanjangan tanpa kuman yang jelas. Tandanya termasuk sakit di bawah perut, celah kangkang atau pinggang, pedih semasa kencing dan kadangkala sakit selepas pancut.

3. Kanser prostat

Menurut Ringkasan Laporan Daftar Kanser Kebangsaan Malaysia 2017–2021, kanser prostat ialah kanser ketiga paling kerap dalam kalangan lelaki di Malaysia, selepas kanser usus besar dan paru-paru. Pada peringkat awal, ia selalunya tiada tanda langsung. Baca lebih lanjut dalam artikel ciri-ciri kanser prostat.

Tanda-tanda masalah prostat lelaki

Tanda masalah prostat biasanya berkaitan dengan kencing. Antara yang paling kerap:

• Kencing tak lawas atau rasa masih ada baki selepas kencing
• Kerap bangun kencing waktu malam (dua kali atau lebih)
• Aliran kencing lemah, tersekat-sekat atau mengambil masa untuk bermula
• Perlu meneran untuk kencing
• Rasa mendesak hendak kencing dan kadang-kadang tidak sempat ke tandas
• Menitis selepas selesai kencing

Tanda-tanda ini tidak khusus kepada prostat sahaja. Kencing manis, jangkitan saluran kencing, minum terlalu banyak air atau kopi pada waktu malam, dan sesetengah ubat juga boleh memberi kesan yang sama.

Bila perlu berjumpa doktor?

Jumpa doktor jika simptom kencing mengganggu tidur, kerja atau solat anda, atau jika ia semakin teruk dari bulan ke bulan. Lebih awal diperiksa, lebih banyak pilihan rawatan yang mudah.

Dapatkan pemeriksaan segera jika terdapat darah dalam air kencing atau air mani, demam dengan sakit kencing, sakit tulang belakang yang baru, atau langsung tidak boleh kencing.

Apa yang doktor periksa?

Pemeriksaan prostat bukan sesuatu yang perlu ditakuti. Ia dibuat secara sulit dan langkah demi langkah:

1. Sejarah perubatan – doktor bertanya tentang corak kencing, ubat yang diambil, penyakit lain dan sejarah kanser dalam keluarga. Kadangkala anda diminta mengisi borang skor simptom kencing.
2. Pemeriksaan fizikal – termasuk perut dan, jika sesuai, pemeriksaan prostat melalui dubur untuk menilai saiz dan permukaan prostat. Ia singkat dan doktor akan menerangkan dahulu.
3. Ujian air kencing – untuk mengesan jangkitan, darah atau gula.
4. Ujian darah PSA – selepas berbincang tentang kebaikan dan hadnya. PSA boleh naik kerana BPH, jangkitan atau selepas pancut, bukan hanya kerana kanser.
5. Ujian lanjut – seperti ultrasound, ujian fungsi buah pinggang atau rujukan kepada pakar urologi jika perlu.

Maklumat lanjut tentang penilaian di klinik boleh dibaca di halaman pemeriksaan masalah prostat di Kota Bharu.

Rawatan masalah prostat secara umum

Rawatan bergantung kepada punca dan sejauh mana simptom mengganggu hidup anda.

• Pemerhatian dan perubahan gaya hidup – sesuai untuk simptom ringan. Contohnya kurangkan minum air dua jam sebelum tidur, kurangkan kafein dan elakkan menahan kencing terlalu lama.
• Ubat preskripsi – ada ubat yang melegakan otot prostat dan ada yang membantu mengecilkan prostat secara perlahan. Ia hanya diberi selepas penilaian doktor kerana ada kesan sampingan.
• Antibiotik – untuk prostatitis yang disebabkan jangkitan, mengikut tempoh yang ditetapkan doktor.
• Prosedur atau pembedahan – untuk kes yang teruk atau komplikasi, dirujuk kepada pakar urologi.

Untuk langkah praktikal mengurangkan simptom BPH, baca cara mengecilkan prostat: apa yang benar-benar membantu.

Prostat dan kesihatan seksual

Masalah prostat kadangkala datang bersama masalah ereksi, sama ada kerana faktor umur yang sama, penyakit seperti kencing manis, atau kesan sampingan ubat. Jika anda mengalami kedua-duanya, beritahu doktor supaya rawatan dirancang bersama. Baca juga tentang rawatan masalah ereksi di Kota Bharu.

Mitos tentang penyakit prostat

• "Prostat membesar pasti jadi kanser." Tidak benar. BPH dan kanser ialah dua keadaan berbeza.
• "Tiada simptom bermakna prostat sihat." Tidak semestinya. Kanser prostat awal selalunya senyap.
• "Herba boleh mengecutkan prostat dengan cepat." Tiada bukti kukuh, dan produk tidak berdaftar boleh membahayakan.

Jika anda di Kota Bharu atau Kelantan dan ingin berbincang secara sulit dengan doktor lelaki, Klinik Etika boleh dihubungi melalui WhatsApp 012-254 0143.

Klinik Etika ialah klinik lelaki Kota Bharu dengan doktor lelaki — konsultasi sulit dan tanpa menghakimi.

Maklumat ini bersifat pendidikan umum dan tidak menggantikan pemeriksaan doktor.